تبلیغات

کانون فرهنگی هنری آیت ا... نورالهدی شهر مود - مذمت قهر كردن در اسلام

کانون فرهنگی هنری آیت ا... نورالهدی شهر مود

سال«اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملی و مدیریت جهادی» گرامی باد

با سلام ... ورود شمارا به وبلاگ کانون فرهنگی هنری آیت ا... نورالهدی شهر مود خوش آمد میگویم ... برای مشاهده کامل مطالب از آرشیو مطالب وبلاگ استفاده کنید تمامی حقوق این وبلاگ متعلق به کانون آیت الله نورالهدی شهر مود می باشد استفاده از مطالب باذکر نام وبلاگ بلامانع است.

پیامبر اکرم فرمودند: هر دو نفر مسلمی که با هم قهر و خشم کنند و سه روز چنین باشند و آشتی نکنند از دایره اسلام بیرون خواهند رفت و هر کدام پیش قدم شود برای آشتی، زودتر از دیگری وارد بهشت خواهد شد و فرمودند: هیچ دو برادر دینی با قهر از هم جدا نمی شوند مگر آنکه مستوجب لعنت شود و حتی آنکه از این دو نفر مظلوم باشد باز باید به نزد دیگری بیاید و بگوید ای برادر تقصیر با من است تا نزاع از میان آنان بر طرف شود و شیطان در کمین است تا فرصتی پیش آورد از رنجش و دشمنی و کینه تا با برادران دینی راه دشمنی ایجاد کند در زمان حاضر هم قهر بسیار بیشتر شده است حتی افراد با خودشان هم قهر هستند و علت قهرها بیشتر خودخواهی است و از شیخی خواستند مرا موعظه کن؛ فرمودند:

     

   

نرنج و مرنجان آن فرد گفت: نرنجاندن راحت تر است می توان مواظب رفتارمان باشیم تا دیگران را ناراحت نکنیم اما نرنجیدن است نمی شود در مقابل توهین و اهانت دیگران نرنجید، سخت است و اگر می خواهید نرنجید باید خود را کسی ندانید اگر خودمان را کس خاصی ندانیم و برای خودمان حفاظ شخصیتی قائل نباشیم به راحتی از دیگران نمی رنجیم چون اگر دیگران حرفی به ما می زنند وقتی خودمان را کس مهمی بدانیم از دیگران به راحتی می رنجیم.

مادر شوهر از عروس، عروس از مادرشوهر زن و مرد از یکدیگر داماد و مادرزن و... همه به گونه ای است که اگر عروس، مادرشوهر را سجده نکند فکر می کند که عروس به او چشم کم نشان کرده است و کم احترام گذاشته است در حالی که در این دوره زمانه همه افراد در حد هم هستند. الان هم زندگی ها به گونه ای شده است که دوری ها زیاد شده و همه تنها زندگی می کنند و اگر کینه و ناراحتی هم بین برادران مسلمان باشد بین آنها فاصله می افتد و فاصله بین مسلمین روز به روز بیشتر می شود. هم چنین مجاورت برادران دینی با هم از محسنات دین اسلام است بهتر است اقوام در کنار هم و در جوار هم زندگی کنند تا دور از هم حدیثی داریم که دوستت را به اندازه ای دوست داشته باش که تمام رازها و مسایل و اسرار خود را به کسی نگوئید شاید روزی دشمن شما شود و آنچه از شما می داند ضد شما استفاده کند و در دعوا هم اندازه را نگه دارید چون ممکن است بعد از دعوا دوباره بخواهید آشتی کنید و اگر حرف مذمومی بین شما رد و بدل نشده باشد امکان آشتی وجود دارد و اینها همه کلام معصوم است و غیر معصوم نمی تواند این حرفها را بزند بنابراین از دوستی زیاد و دشمنی زیاد بپرهیزید و زیاده روی نکنید و قهر نکنید با کسی و اگر فامیل با هم قهر کنند که بسیار مذموم تر است مثلاً دعوای پدر و مادر با فرزندان یا خواهران و برادران اما قهر بیشتر از 3 روز مسلمان را از دایره اسلام بیرون می برد و آنکه ابتدای امر پا بگذارد برای آشتی اجر فراوان دارد و یکی از جاهایی که دروغ جایز است آنجایی است که بخواهند دو نفر را آشتی بدهید تا میان آنها برادری ایجاد شود

 

دورى و كناره‏گیرى (قهركردن و جدائى از برادر مؤمن)

این صفت‏بدون تردید از نتایج عداوت و كینه و یا از حسد و بخل است.

و بنابراین از رذائل قوه غضب یا شهوت است، و از كارهاى ناپسند بشمار مى‏رود.

رسول خدا صلى الله و علیه و آله و سلم فرمود: «ایما مسلمین تهاجرا فمكثا ثلاثا لا یصطلحان الا كانا خارجین من الاسلام و لم یكن بینهما ولایة.

فایهما سبق الى كلام اخیه كان السابق الى الجنة یوم الحساب‏» «هر دو مسلمانى كه از یكدیگر قهر كنند و از هم دورى نمایند و سه روز چنین باشند و با هم صلح نكنند از اسلام بیرون روند و میان آنها پیوند و دوستى دینى نخواهد بود.و هر كدام كه به صلح و سخن گفتن پیشى گرفت، او در روز حساب زودتر به بهشت در آید» .

و فرمود: «لا یحل لمسلم ان یهجر اخاه فوق ثلاث...» «براى مسلمان روا نیست كه بیش از سه روز از برادر خود دورى و قهر كند...» و امام صادق علیه السلام فرمود: «لا یفترق رجلان على الهجران الا استوجب احدهما البراءة و اللعنة، و ربما استحق ذلك كلاهما» فقال له معتب: جعلنى الله فداك! هذا للظالم، فما بال المظلوم؟ ! قال:

«لانه لا یدعو اخاه الى صلته، و لا یتعامس له عن كلامه.سمعت ابى - علیه السلام - یقول: اذا تنازع اثنان، فعاد احدهما الاخر، فلیرجع المظلوم الى صاحبه حتى یقول لصاحبه: اى اخى، انا الظالم، حتى یقطع الهجران بینه و بین صاحبه، فان الله تبارك و تعالى حكم عدل، یاخذ للمظلوم من الظالم‏» «هیچ دو مردى از روى قهر از یكدیگر جدا نمى‏شوند مگر اینكه یكى از آن دو سزاوار بیزارى [خدا و رسولش از وى] و لعنت (دورى از رحمت‏خدا) گردد، و چه بسا كه هر دو سزاوار آن شوند» ، معتب (از دوستان آن حضرت) عرض كرد:

خدا مرا فداى تو سازد، آن كه ظالم است این سزاى اوست، مظلوم چه گناهى دارد؟

فرمود: «براى آنكه برادر خود را به آشتى و پیوند با خود نمى‏خواند و از گفتار او تغافل نمى‏كند و آن را نشنیده نمى‏گیرد.از پدرم شنیدم كه فرمود: هر گاه دو تن با هم ستیز كنند و یكى به دیگرى تعدى كند، آن كه مظلوم است نزد آن دیگرى رود و به او بگوید: اى برادر من ستمكارم و تقصیر با من است تا جدائى و قهر از میانشان بر طرف شود، خداى تعالى حاكم عادل است و داد مظلوم را از ظالم مى‏ستاند» .

و فرمود: «مادام كه دو مسلمان با هم قهرند پیوسته شیطان شادمان است، و همینكه با هم آشتى كنند زانوهایش بلرزد و بندهایش بگسلد و فریاد زند: اى واى! از هلاكتى كه رسید» .

و امام باقر علیه السلام فرمود: «ان الشیطان یغرى بین المؤمنین ما لم یرجع احدهم عن دینه، فاذا فعلوا ذلك استلقى على قفاه و تمدد، ثم قال: فزت.فرحم الله امرءا الف بین ولیین لنا.یا معشر المؤمنین، تآلفوا و تعاطفوا» (1)

«شیطان میان دو مؤمن دشمنى افكند و تا یكى از آن دو از دین خود برنگردد [دست‏برندارد]، و چون چنین كردند به پشت افتد و دراز كشد و گوید: كامیاب شدم.

پس خدا رحمت كند كسى را كه میان دو نفر از دوستان ما الفت‏بیندازد.اى گروه مؤمنان با هم الفت گیرید و با یكدیگر مهربانى كنید» .و اخبار در مذمت قهر و جدائى و دورى بسیار است.

پس بر هر طالب نجات آخرت لازم است كه در امثال این اخبار بیندیشد، آنگاه ثواب و فوائد ضد آن یعنى دوستى و الفت و دیدار با برادران را به یاد آورد، و خود را از قهر و دورى و بریدن از برادران دینى نگاهدارد و اگر گاهى كدورت و رنجش و قهرى با برادر مؤمن پیش آمد خود را بر آن بدارد كه به آشتى و دیدن او ابتدا كند تا بر شیطان و نفس اماره غالب گردد، و به اجر و پاداش بزرگى كه متقیان امید دارند برسد.

فصل 11: الفت و دیدار

چنانكه اشاره شد ضد قهر و دورى كردن، الفت گرفتن و دید و بازدید است، و این از نتایج‏خیرخواهى و محبت است، و ثواب آن از حد شمار بیرون است.

از حضرت امام باقر علیه السلام روایت است كه: «رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود:

جبرئیل مرا خبر داد كه خداى عز و جل فرشته‏اى را به زمین فرستاد، فرشته مى‏رفت تا به در خانه‏اى رسید كه مردى از صاحب خانه اجازه ورود مى‏خواست، فرشته به او گفت: با صاحب خانه چه كار دارى؟ گفت: او برادر مسلمان من است‏براى خداى تبارك و تعالى به دیدن او آمده‏ام.فرشته گفت: كار دیگرى ندارى؟ گفت: نه.فرشته گفت: من فرستاده خدا به سوى توام، خداوند تو را سلام مى‏رساند و مى‏گوید:

بهشت‏براى تو واجب شد، سپس گفت‏خداى عز و جل مى‏فرماید: هر مسلمانى كه مسلمانى را دیدار كند، او را دیدار نكرده بلكه مرا دیدار كرده، و ثواب او بر عهده من بهشت است‏» .

و امیر مؤمنان علیه السلام فرمود: «لقاء الاخوان مغنم جسیم و ان قلوا» «دیدار برادران غنیمتى بزرگ است، اگر چه [این گونه برادران] اندك و كمیابند» .

امام باقر علیه السلام فرمود: «ان لله عز و جل جنة لا یدخلها الا ثلاثة:

رجل حكم على نفسه بالحق، و رجل زار اخاه المؤمن فى الله، و رجل آثر اخاه المؤمن فى الله‏» «خداى عز و جل را بهشتى است كه جز سه كس وارد آن نشوند: مردى كه بر ضد خود به حق حكم كند، و مردى كه برادر مؤمن خود را براى خدا زیارت كند، و مردى كه برادر مؤمن خود را بر خویش ترجیح دهد» .

و فرمود: «چون مؤمن از خانه خود براى دیدار برادر خود بیرون مى‏آید، خداى عز و جل فرشته‏اى را بر او مى‏گمارد كه یك بال خود را در زیر گام او نهد و بال دیگر را سایبان او سازد: و چون به منزل وى درآید خداى تبارك و تعالى ندا فرماید:

اى بنده‏اى كه حق مرا بزرگ داشتى و از آثار پیغمبرم پیروى كردى، بزرگداشت تو حقى است‏بر من، از من بخواه تا عطا كنم، بخوان مرا تا اجابت نمایم، خاموش باش تا من آغاز كنم.و چون باز گردد همان فرشته بدرقه‏اش كند و همچنان بال خود را سایبان او سازد تا به منزل خویش وارد شود، آنگاه خداى تبارك و تعالى ندا فرماید كه اى بنده‏اى كه حق مرا بزرگ شمردى، گرامیداشت تو حقى است‏بر من.بهشت‏خود را براى تو واجب گردانیدم و تو را درباره بندگانم اذن شفاعت دادم‏» .

و فرمود: «هر مؤمنى كه از خانه خود بیرون آید كه برادر [مؤمن] خود را زیارت كند و حق او را بشناسد، خداوند به هر گامى براى او حسنه‏اى مى‏نویسد، و سیئه‏اى از او محو مى‏كند، و درجه‏اى بلند مى‏گرداند، و چون در خانه را بكوبد درهاى آسمان براى او گشوده مى‏شود، و چون با هم ملاقات كنند و مصافحه و معانقه (دست‏به گردن یكدیگر كردن) نمایند، خداوند به ایشان توجه كند و سپس به آنان بر فرشتگان مباهات نماید و فرماید: به این دو بنده من بنگرید كه در راه من با هم دیدار و دوستى كردند، بر من حق است كه بعد از این به آتش عذابشان نكنم.و چون باز گردد به عدد نفسها و قدمها و سخنهاى او فرشتگان بدرقه‏اش كنند و او را از بلاهاى دنیا و سختیهاى آخرت محافظت نمایند تا سال دیگر مثل آن شب، و اگر بین آن دو شب بمیرد از حساب [قیامت] معاف باشد، و اگر دیدار شونده حق دیدار كننده را بشناسد همان اجر زائر براى او نیز هست‏» .

و امام صادق علیه السلام فرمود: «هر كه برادر [مؤمن] خود را براى خدا و وعده‏هاى خدا و آنچه نزد اوست نه براى چیز دیگر دیدن كند، خداوند هفتاد هزار فرشته بر او بگمارد كه به وى ندا كنند: پاك گشتى و بهشت‏برایت‏خوش باشد!» و فرمود: «من زار اخاه فى الله، قال الله عز و جل: ایاى زرت، و ثوابك على، و لست ارضى لك ثوابا دون الجنة‏» «هر كه براى خدا از برادرش دیدن كند، خداى عز و جل فرماید: مرا دیدن كردى، و ثوابت‏بر من است، و براى توبه ثوابى كمتر از بهشت راضى نمى‏شوم‏» .

و فرمود: «هر كه براى خدا از برادر خود در حال بیمارى یا تندرستى دیدن كند، كه براى نیرنگ و دریافت عوض نباشد، خدا هفتاد هزار فرشته بر او گمارد كه از دنبالش ندا كنند: پاك شدى و بهشت‏برایت‏خوش باشد! شما زائران خدائید، و بر خداى رحمان وارد شده‏اید، تا به منزلش برگردد» ، بشیر گفت: فدایت‏شوم!

اگر چه مكان دور باشد؟ فرمود: آرى اى بشیر! اگر چه مكان او یك سال راه باشد، زیرا خدا جواد است، و فرشتگان بسیارند، از او بدرقه كنند تا به منزلش برگردد» .

و فرمود: «هر كه در راه خدا و براى خدا به دیدن برادر خود رود، روز قیامت در میان جامه‏هاى بافته از نور گام بردارد، و از هر چه بگذرد برایش بتابد تا در پیشگاه خداى عز و جل بایستد، و خداوند به او مرحبا گوید، و چون مرحبا گوید عطایش را فراوان سازد» .

و فرمود: «دیدار مؤمن در راه خدا از آزاد كردن ده بنده مؤمن بهتر است، و هر كه بنده مؤمنى را آزاد كند هر عضو بنده عضوى از او را از آتش نگاهدارد» .

و حضرت به ابى خدیجه فرمود: «تا بصره چه فاصله‏اى دارى؟ عرض كرد: از راه دریا اگر باد موافق بوزد پنج روز و از راه خشكى حدود هشت روز، فرمود: چه مسافت كمى است! به دیدن یكدیگر روید و با هم تجدید عهد كنید، كه هر انسانى در قیامت‏باید شاهدى به دیندارى او شهادت دهد» .

و فرمود: «مؤمن چون برادر مؤمن خود را ببیند، اگر خدا را یاد كند سبب حیات دین او خواهد بود» .

و رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «مثل الاخوین مثل الیدین تغسل احداهما الاخرى.ما لقى المؤمنان قط الا افاد الله احدهما من صاحبه خیرا» «حكایت دو برادر چون دو دست است كه یكى دیگرى را بشوید، هیچ دو مؤمنى یكدیگر را ملاقات نمى‏كنند مگر اینكه خداوند از یكى خیرى به دیگرى مى‏رساند» .

و اخبار به این مضمون بسیار است.و سر این ترغیب و تاكید در زیارت مؤمنان با یكدیگر این است كه حسد و عداوت را از میان مى‏برد و الفت و محبت مى‏آورد.و این بزرگترین وسیله براى اصلاح امر دنیا و آخرت است.و به همین جهت در آیات و اخبار خود الفت و رفع دورى و بیگانگى ستایش شده است، بخصوص اگر پیوند و رابطه بر پایه تقوا و دین باشد.و درباره جدایى و گریز از یكدیگر مذمت‏شده است.خداى سبحان در مقام منت نهادن بر مؤمنان به سبب نعمت الفت، مى‏فرماید:

«لو انفقت ما فى الارض جمیعا ما الفت‏بین قلوبهم و لكن الله الف بینهم‏» (انفال، 63) «اگر همه ثروت زمین را خرج مى‏كردى نمى‏توانستى میان دلهایشان الفت‏بیندازى، ولى خدا میانشان الفت افكند» .

و فرمود:

«فاصبحتم بنعمته اخوانا (آل عمران، 103) «و به سبب نعمت او (یعنى نعمت الفت) برادران گشتید» .و مى‏فرماید:

«و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا» (آل عمران، 103) «همگى به ریسمان خدا چنگ زنید و پراكنده مشوید» .

و پیغمبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: «المؤمن آلف مالوف، و لا خیر فى من لا یالف و لا یؤلف‏» «مؤمن الفت گیرنده است و با او الفت مى‏گیرند، و هر كه الفت نگیرد و با او الفت نگیرند خیرى در او نیست‏» .و این است‏سر ترغیب بر سلام كردن و مصافحه و معانقه.

رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: «اولى الناس بالله و برسوله من بدا بالسلام‏» «سزاوارترین مردم به خدا و رسول او كسى است كه به سلام آغاز كند» .

و امیر مؤمنان علیه السلام فرمود: «خشم مگیرید و بخل مورزید، بلند سلام كنید، و خوش سخن باشید، و شب هنگام كه مردم در خوابند نماز گزارید تا به سلامت داخل بهشت‏شوید» .

و امام باقر علیه السلام فرمود: «ان الله یحب افشاء السلام‏» «خداوند بلند و آشكار سلام كردن را دوست دارد» .

و فرمود: «من التواضع ان تسلم على من لقیت‏» «از تواضع است كه به هر كه مى‏رسى سلام كنى‏» .

و امام صادق علیه السلام فرمود: «تصافحوا فانها تذهب بالسخیمة‏» «مصافحه كنید كه مصافحه كینه را مى‏برد» .

و فرمود: «مصافحه كردن با مؤمن از مصافحه كردن با ملائكه برتر است‏» .

و امام باقر علیه السلام فرمود: «وقتى مؤمنان به هم برخورند و مصافحه كنند، خداى تعالى دست‏خود را میان دستهاى آنان مى‏گذارد، و به آن كه رفیقش را بیشتر دوست دارد رو مى‏كند.و چون خداى متعال به هر دو رو كند (كه یكدیگر را به یك اندازه دوست دارند) گناهانشان مانند برگ درخت مى‏ریزد» .

و پیغمبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: «اذا لقى احدكم اخاه فلیسلم علیه و لیصافحه، فان الله تعالى اكرم بذلك الملائكة، فاصنعوا صنع الملائكة‏» «چون یكى از شما برادر خود را ملاقات كند باید به او سلام كند و با او دست‏بدهد، كه خداى تعالى فرشتگان را بدین كار گرامى داشته، پس شما نیز كار فرشتگان كنید» .

و امام صادق علیه السلام فرمود: «وقتى مؤمنان یكدیگر را در آغوش گیرند رحمت‏خدا آنان را فرا گیرد، و چون یكدیگر را در بر كشند و از آن جز خشنودى خدا نخواهند و غرض دنیوى نداشته باشند، به آنها گفته شود: آمرزیده شدید عمل را از سر گیرید [كه گناهان گذشته شما بخشوده شد]، و چون با یكدیگر گفتگو كنند، فرشتگان با هم گویند: از ایشان دور شوید، كه رازى دارند و خدا بر آنها پرده انداخته است (2) » .

و از آنهاست:

قطع رحم

قطع رحم عبارت است از آزردن و رنجاندن خویشان و بستگان و نزدیكان، و یارى نكردن و غمخوارى ننمودن با آنان در مال و آسایش و خیرات دنیوى در حالى كه به آن محتاج باشند.و سبب و باعث آن یا عداوت است‏یا بخل و خست.

بنابراین قطع رحم از رذائل قوه غضب یا شهوت است، و شكى نیست كه از بزرگترین مهلكات و تباه كننده دین و دنیاى آدمى است.

خداى سبحان مى‏فرماید:

«و الذین ینقضون عهد الله من بعد میثاقه و یقطعون ما امر الله به ان یوصل و یفسدون فى الارض اولئك لهم اللعنة و لهم سوء الدار»    (رعد، 25)

«و كسانى كه پیمان خدا را بعد از استوار كردن آن بشكنند و آنچه را خدا به پیوستن آن فرمان داده بگسلند و در زمین فساد كنند براى آنها لعنت و بدى سراى آخرت خواهد بود» .

و رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: «ابغض الاعمال الى الله: الشرك بالله، ثم قطیعة الرحم، ثم الامر بالمنكر و النهى عن المعروف‏» .

«دشمن‏ترین اعمال در نزد خدا شرك به خداست، و بعد از آن قطع رحم، و سپس امر به منكر و نهى از معروف است‏» . و فرمود: «لا تقطع رحمك و ان قطعتك‏» «قطع رحم خود مكن اگر چه او از تو قطع كند» .و از آن حضرت روایت است كه: «من رحمان هستم، و این رحم است و نام آن را از نام خود مشتق كرده‏ام، هر كه خویشى پیوسته دارد با او پیوندم، و هر كه بریده دارد از او ببرم‏» .

و فرمود: «حافتا الصراط یوم القیامة الرحم و الامانة، فاذا مر الوصول للرحم المؤدى للامانة نفذ الى الجنة، و اذا مر الخائن للامانة القطوع للرحم لم ینفعهما معه عمل و تكفا به الصراط فى النار» .

«رحم و امانت روز قیامت در دو طرف صراطند، چون صله رحم كننده و امانتگزار بر صراط بگذرد به بهشت در آید، و چون خائن امانت و قاطع رحم بگذرد هیچ عملى با این دو گناه به او سود نبخشد و صراط او را در آتش سرنگون كند» .

و امیر مؤمنان علیه السلام در خطبه‏اى فرمود: «اعوذ بالله من الذنوب التى تعجل الفناء» «از گناهانى كه در نابودى [گنه‏كار] شتاب كنند به خدا پناه مى‏برم‏» ، عبد الله بن كواء یشكرى عرض كرد: یا امیر المؤمنین! آیا گناهانى هست كه در فناى آدمى شتاب كنند؟ فرمود:

«نعم ویلك! قطیعة الرحم، ان اهل البیت لیجتمعون و یتواسون و هم فجرة فیرزقهم الله، و ان اهل البیت لیتفرقون و یقطع بعضهم بعضا فیحرمهم الله و هم اتقیاء» .

«آرى واى بر تو! آن قطع رحم است، خانواده‏اى هستند كه گرد هم مى‏آیند و یارى هم مى‏كنند و با اینكه اهل گناهند خداوند به آنها روزى مى‏دهد، و خانواده‏اى از هم جدا مى‏شوند و از یكدیگر مى‏برند پس خداوند آنها را محروم مى‏كند با اینكه اهل تقوا هستند» .

و فرمود: «اذا قطعوا الارحام جعلت الاموال فى ایدى الاشرار» .

«هر گاه مردم قطع رحم كنند، اموال و ثروتها در دست اشرار قرار گیرد» .

امام باقر علیه السلام فرمود: «فى كتاب على علیه السلام: ثلاث خصال لا یموت صاحبهن ابدا حتى یرى و بالهن: البغى، و قطیعة الرحم، و الیمین الكاذبة یبارز الله بها.و ان اعجل الطاعات ثوابا لصلة الرحم.

و ان القوم لیكونون فجارا فیتواصلون فتنمى اموالهم و یثرون.

و ان الیمین الكاذبة و قطیعة الرحم لتذران الدیار بلاقع من اهلها.و تنقل الرحم، و ان نقل الرحم انقطاع النسل‏» .

«در كتاب على علیه السلام است كه: سه خصلت است كه صاحب آنها نمى‏میرد تا وبال آنها را ببیند: ستم، و قطع رحم، و قسم دروغ كه به وسیله آن با خدا مى‏جنگند و ثواب هیچ طاعتى زودتر از صله رحم به صاحب آن نمى‏رسد.براستى گاهى مردمى فاجر و گناهكار باشند كه به سبب صله رحم و نیكى‏كردن با هم اموالشان زیاد شود و ثروتمند گردند، و قسم دروغ و قطع رحم خانه‏ها را ویران و از اهلش خالى مى‏كند.و خویشاوندى را از جاى بر كند، و از جاى بر كنده شدن خویشى همان انقطاع نسل است‏» .

و امام صادق علیه السلام فرمود: «اتقوا الحالقة فانما تمیت الرجال‏» ، «از حالقه (وسیله ستردن) بپرهیزید زیرا كه آن مردان را مى‏میراند» ، پرسیدند: حالقه چیست؟

فرمود: «قطیعة الرحم‏» «قطع رحم است‏» .

مردى نزد آن حضرت آمد و از خویشان و نزدیكان خود شكایت كرد، به وى فرمود: «خشمت را فرو خور» عرض كرد: آنها چنین و چنان مى‏كنند، فرمود: آیا تو هم مى‏خواهى مانند آنها باشى تا خدا نظر و توجهى به شما نكند (3) ؟» .

امیر مؤمنان علیه السلام به یكى از كارگزاران و گماشتگان خود نوشت: «خویشان و نزدیكان را امر كن كه به دیدن هم روند ولى همسایگى نكنند» ، زیرا همسایگى باعث‏برخورد حقوق مى‏شود، و چه بسا موجب حسد و بغض و قطع رحم گردد، چنانكه این امر در بیشتر اهل روزگار ما دیده مى‏شود، و شنیدن كى بود مانند دیدن، و چون خویشان از هم دور باشند و در مجاورت هم نباشند دوستیشان بیشتر است، چنانكه گفته‏اند: «دورى و دوستى‏» .

پیوست: ضد قطع رحم: صله رحم

صله رحم عبارت است از شریك ساختن رحم و خویشان در مال و جاه و دیگر خیرات دنیا كه آدمى به آنها دست مى‏یابد، و این از بزرگترین وسائل تقرب به خدا و برترین طاعات است، خداى سبحان مى‏فرماید:

«و اعبدوا الله و لا تشركوا به شیئا و بالوالدین احسانا و بذى القربى و الیتامى...» (نساء، 36)

«خدا را بپرستید و چیزى را شریك و انباز او مكنید، و با پدر و مادر و خویشان و یتیمان...نیكى كنید» . و فرمود:

«و اتقوا الله الذى تساءلون به و الارحام ان الله كان علیكم رقیبا» (نساء، 1) «بترسید از خدائى كه به نام او از یكدیگر درخواست چیزى مى‏كنید، و از [قطع] خویشاوندیها بترسید، كه خدا مراقب شماست‏» .

و فرمود:

«الذین یصلون ما امر الله به ان یوصل و یخشون ربهم و یخافون سوء الحساب...اولئك لهم عقبى الدار» (رعد، 21، 22) «و كسانى كه به آنچه خدا فرمان داده مى‏پیوندند و از خداى خویش مى‏ترسند و از سختى حساب بیم دارند...آنان راست‏سرانجام نیك و ثواب آن سراى‏» .

و پیغمبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم فرمود: «اوصى الشاهد من امتى و الغائب و من فى اصلاب الرجال و ارحام النساء الى یوم القیامة: ان یصل الرحم و ان كانت منه على مسیرة سنة، فان ذلك من الدین‏» «به حاضر و غائب امتم سفارش مى‏كنم، و به كسانى كه در پشت پدران و رحم مادران هستند تا روز قیامت، كه صله رحم كنند اگر چه فاصله میان ایشان یك سال راه باشد، كه این (صله رحم) جزء دین است‏» .

و فرمود: «ان اعجل الخیر ثوابا صلة الرحم‏» «خیرى كه پاداش آن از همه زودتر رسد صله رحم است‏» . و فرمود: «من سره النسا فى الاجل، و الزیادة فى الرزق، فلیصل رحمه‏» «هر كه تاخیر در مرگ و افزایش روزى را خوش دارد باید صله رحم كند» .

و فرمود: «ان القوم لیكونون فجرة و لا یكونون بررة فیصلون ارحامهم، فتنمى اموالهم و تطول اعمارهم، فكیف اذا كانوا ابرارا بررة‏» «گاهى مردمى بدكارند و از نیكان نیستند، ولى صله رحم مى‏كنند، پس اموالشان افزون مى‏شود و عمرهاشان دراز مى‏گردد، پس اگر نیك و نیكوكار باشند چگونه خواهد بود» .

از آن حضرت پرسیدند: برترین مردم كیست؟ فرمود: «با تقواترین آنها براى خدا، و كسى كه بیشتر صله رحم كند، و آن كه در امر به معروف و نهى از منكر كوشاتر باشد» .

و فرمود: «برترین فضیلتها این است كه با آن كه از تو بریده صله رحم كنى، و به كسى كه تو را محروم كرده ببخشى، و از كسى كه به تو ستم كرده درگذرى‏» .

و فرمود: «من سره ان یمد الله فى عمره، و ان یبسط له فى رزقه، فلیصل رحمه.فان الرحم لها لسان یوم القیامة ذلق، تقول:

یا رب، صل من وصلنى، و اقطع من قطعنى.فالرجل لیرى بسبیل خیر اذا اتته الرحم التى قطعها فتهوى به الى اسفل قعر فى النار» «هر كه مى‏خواهد خدا عمرش را دراز كند، و روزیش را وسیع گرداند، باید صله رحم كند، زیرا رحم را روز قیامت زبانى گشاده و تیز است، كه مى‏گوید:

پروردگارا بپیوند با هر كه به من پیوست، و ببر از هر كه از من برید.مردى به ظاهر در راه خیر دیده مى‏شود ولى چون خویشاوندى كه از وى بریده نزدش آید، او را به ته دوزخ مى‏افكند» . و امیر مؤمنان علیه السلام فرمود: «صلوا ارحامكم و لو بالتسلیم، یقول الله تعالى: و اتقوا الله الذى تساءلون به و الارحام، ان الله كان علیكم رقیبا» «صله ارحام بجا آورید اگر چه با سلام كردن باشد، كه خداى تعالى مى‏فرماید:

از خدائى كه به نام او درخواست مى‏كنید و از [بریدن] خویشاوندیها پروا كنید، كه خداوند مراقب شماست‏» .

و امام باقر علیه السلام فرمود: «ان الرحم متعلقة یوم القیامة بالعرش، تقول: اللهم صل من وصلنى، و اقطع من قطعنى‏» «روز قیامت رحم به عرش آویخته و مى‏گوید: خدایا هر كه با من پیوست‏با او بپیوند و هر كه از من برید از او ببر» .

در این روایت تشبیه معقول به محسوس است، و با رساترین وجه حق رحم را اثبات مى‏كند، و آویختن به عرش كنایه از این است كه حق خود را در پیشگاه خدا مطالبه مى‏كند» .

و فرمود: «صلة الارحام تحسن الخلق، و تسمح الكف، و تطیب النفس، و تزید فى الرزق، و تنسى‏ء فى الاجل‏» «صله رحم خلق را نیكو، و دست را گشاده، و نفس را پاكیزه، و روزى را زیاد مى‏كند، و مرگ را به تاخیر مى‏اندازد» .

و فرمود: «صله رحم اعمال را پاك و اموال را افزون، و حساب را آسان كند و بلا را بگرداند، و مرگ را به تاخیر اندازد» .

و امام صادق علیه السلام فرمود: «صلة الرحم و البر لیهونان الحساب و یعصمان من الذنوب، فصلوا ارحامكم و بروا باخوانكم و لو بحسن السلام و رد الجواب‏» «صله رحم و احسان حساب را آسان مى‏كنند و از گناهان نگه مى‏دارند، پس صله رحم كنید و به برادران خود نیكى نمائید اگر چه با خوب سلام كردن و جواب سلام دادن باشد» .

و فرمود: «صلة الرحم تهون الحساب یوم القیامة، و هى منساة فى العمر، و تقى مصارع السوء» «صله رحم حساب روز قیامت را آسان مى‏كند، و عمر را دراز مى‏گرداند، و از افتادنهاى بد (حوادث یا مرگ بد) نگه مى‏دارد» .

و فرمود: «صلة الرحم و حسن الجوار یعمران الدیار، و یزیدان فى الاعمار» «صله رحم و رفتار خوب با همسایه شهرها را آباد و عمرها را افزون مى‏كند» .

و فرمود: «چیزى را جز صله رحم نمى‏دانم كه بر عمر بیفزاید، تا آنجا كه از عمر كسى سه سال باقى مانده باشد و صله رحم كند، خدا سى سال به عمرش بیفزاید و آن سه سال را سى و سه سال كند، و از عمر كسى سى و سه سال باقى مانده باشد و قطع رحم كند خدا سى سال عمر او را كم كند و سه سال گرداند» . (4)

و اخبار وارده در فضیلت صله رحم و بزرگى ثواب آن بیش از حد شمار است، و آنچه ذكر كردیم براى بیدارى و آگاهى غافل بس است.

تنبیه: رحم كیست؟

مراد از رحمى كه بریدن از او حرام و صله با او واجب است، و اگر چیزى به وى بخشیدى باز پس گرفتن آن روا نباشد كسى است كه خویش نسبى است، هر چند نسبت دورى داشته باشد و نكاح با او جایز باشد (یعنى محرم نباشد) .و مراد از قطع رحم این است كه او را به گفتار یا كردار بیازارى و با او رفتار ناشایست كنى، یا او را نیاز شدید به چیزى باشد و تو علاوه بر قدر حاجت ضرورى خود قدرت بر رفع احتیاج او داشته باشى، از مسكن و لباس و خوراك، و از دادن آن به او خوددارى و امتناع كنى، یا دفع ظلم از او براى تو میسر باشد و نكنى، یا به سبب كینه و حسد از او دورى و كناره كنى و هنگام بیمارى عیادتش نكنى، و چون از سفر آید به دیدنش نروى.همه اینها و امثال اینها قطع رحم است.و اضداد آنها، از دفع اذیت و یارى نمودن به مال و كمك كردن با زبان و دست و پا و مقام و امثال اینها، صله رحم است.

ظاهرا بین قطع و صله رحم حالت واسطه‏اى وجود دارد، زیرا هر احسانى، و لو خویشاوند وى بدان محتاج نیست و خود او به آن نیازمند است، صله نامیده مى‏شود، و حال آنكه عدم این احسان قطع رحم نیست.

پى‏نوشت‏ها:

1. این اخبار را با «كافى‏» ، باب هجران، تصحیح كردیم.

2. این احادیث را با «كافى‏» ، باب زیارت اخوان، و باب مصافحه، و باب معانقه، و با «سفینة البحار» : 1/568 تصحیح كردیم.

3. این احادیث را با «اصول كافى‏» : باب قطع رحم، و باب صله رحم تصحیح كردیم.

4. همه این احادیث را با «اصول كافى‏» : باب صله رحم، و با «سفینة البحار» :1/514 تصحیح كردیم.

 





طبقه بندی: فرهنگی، اجتماعی،
برچسب ها:قهر و آشتی، کانون فرهنگی هنری آیت ا...نورالهدی مود، مسجد امام جعفر صادق(ع) مود،

[ جمعه 30 خرداد 1393 ] [ 07:39 ب.ظ ] [ مدیر وبلاگ (حسین محمودی) ]

[ نظرات() ]